Psikoloji

Karakter

KARAKTER

Herkesin sözünü ettiği, ama kimsenin tam açıklayamadığı karakterin kesin bir tanımını yapmak güçtür. Ne filozoflar,ne psikiyatrlar, ne de başka alanlardaki uzmanlar herkesin kabul edeceği bir tanıma ulaşabilmişlerdir. “Sağlam karakterli”, “karaktersiz” “karakteri bozuk” gibi sözleri sık sık duyar ve kullanırız. Ama karakterin tanımı üzerinde anlaşmak aynı ölçüde kolay değildir. Psikoloji ve psikiyatri kuramlani kapsamında geliştirilen çeşitli tanımlamalar, “karakter” kavramının tartışmasiz bir açıklamasına varılmasında belirgin güçlükler yaratır. Günümüzde karakter gittikçe artan ölçüde kişiliğin boyutları arasında görülmekte, hatta bazen kişilikle özdeşleştirilmektedir.

Bilimsel yorumların ötesinde, günlük dilde de terime değişik anlamlar yüklenmektedir. Örneğin karakter terimi ahlaki açıdan ideal bir davranış modelini belirtmek üzere kullanılabilir ve bu kullanım bir değer yargısını dile getirir.Bazen de bir şeyi bir başkasından ayurt etmek için, doğrudan doğruya “özellik” anlamında kullanılır.

Karakterde, bütün bağlı özellikleriyle birlikte iki temel öğe rol oynar: İrade ve düşünce. İrade insan kişiliğinin temel bir öğesidir; insanın dikkatini belli bir amaca yöneltmesini, içgüdülerini düzenleyip denetlemesini ve zihinsel etkinliğini yönlendirmesini sağlar. Dolayısıyla irade karakterin temel bir öğesi olduğu gibi insanın bütün ruhsal etkinliğiyle de bağlantılıdır.

İradenin etkili olduğu iki ayrı evreden söz edilebilir: Seçim ya da karar evresi: Bu evre durumun değerlendirilmesini ve çeşitli eylem olanaklarının incelenmesini içerir.Bir iç tartışmanın sonucu olan kararı hem mantıksal, hem de duygusal etkenler belirler.Eyleme geçirme evresi: İrade sözcüğünün günlük dildeki anlamı büyük öçüde bu evreyi kapsar.İnsanın kendi kararına dayanan yada dışarıdan öngörülen bir davranış biçimini gönüllü olarak (kendi iradesiyle) eyleme geçirmesi, her zaman bütün karşit eğilimleri aşmasını gerektirir. Ayrıca irade başlangıçta güçlü olduğu halde süreklilik göstermeyebilir.. Oysa iradenin sürekliliği hemen bir engelle karşılaşmayan, ama zamana yayıldığında önüne bir dizi güçlük çıkabilen eylemi sonuca ulaştırmada vazgeçilmez öğedir.İradede çeşitli aksamalar da görülebilir. Bunun örnekleri arasında genel ilgi ve yaşama isteğinin bulunmaması olan irade yitimi (abuli), karar verme evresinde eğilimlerin çatışmasına, güvensizliğe ve sorumluluk alma korkusuna bağlı kararsızlık ve eyleme geçirme evresinde iradenin sarsılmasına bağlı vazgeçme sayılabilir. Bu son örnekte kişi aldığı kararı gerçekleştirme sürecinde karşısına çıkan engelleri aşacak güçte değildir.

Karakterin öbür temel öğesi olan düşünce ise insanın yaşadıklarının bilincine varmasını sağlayan ruhsal etkinliktir. Bu etkinlik insanın anlık gerçeğin ve algıların üstünde bir düzeye çıkarak deneyimlerini değerlendirmesini,neden-sonuç ilişkileri kurmasını, geçmiş, bugün ve gelecek arasındaki ilişkileri kavramasını sağlar. Dolayısıyla bir insanın karakteri,davranışlarının özelliğini belirleyen ve belli sınırlar içinde öngörülebilir olmasını sağlayan düşünme, irade gösterme ve eylemde bulunma biçimiyle tanımlanabilir.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Kapalı
Kapalı